Schaapskooi
Dit is de Schaapskooi. Hier verbleven vroeger de schapen als ze niet op de heide graasden. Volgens oude Twentse verhalen zwierven daar ook witte wieven en andere geheimzinnige wezens rond.
Vroeger hoorde bij het Twentse landschap niet alleen de boerderij, maar ook de schaapskooi. Hier bracht de scheper, de schaapherder, zijn kudde onder voor de nacht. Vaak waren de schapen niet eens allemaal van dezelfde boer. De scheper hoedde de dieren van verschillende eigenaren, die samen één grote kudde vormden.
Overdag trok hij met zijn schapen het veld op. Zo noemden de Twentenaren de uitgestrekte gemeenschappelijke heidevelden. Rond 1800 bestond een groot deel van Twente uit heide en andere woeste gronden. De schapen hielden met hun gegraas de heide open en voorkwamen dat struiken en bomen overal de overhand kregen.
Zo'n scheper bracht heel wat uren door op de stille heide. En wie zoveel tijd alleen doorbrengt, heeft alle gelegenheid om na te denken. Of om verhalen te verzinnen. Want de heide was vroeger niet alleen het domein van de schapen. Er zouden ook heel andere wezens rondwaren. Grieze veulens, spookhazen, de hellehond... en natuurlijk de witte wieven.
Die witte wieven waren niet altijd de griezelige verschijningen die we tegenwoordig uit de volksverhalen kennen. Het woord wief betekende vroeger gewoon vrouw. En wit werd ook wel in verband gebracht met wijsheid en kennis. Volgens een oude uitleg waren witte wieven dus wijze vrouwen, die veel wisten van geneeskrachtige kruiden en hielpen bij geboorten. Werd er een koe ziek, dan wist zo'n vrouw misschien nog raad.
Maar in de loop der eeuwen veranderde hun reputatie. De wijze vrouw werd een geheimzinnig wezen. En uiteindelijk zelfs een gevaarlijke verschijning die je maar beter niet kon tegenkomen.
Volgens de verhalen woonden de witte wieven onder de grond, in oude grafheuvels. Daar hielden ze grote drinkgelagen en lokten ze nietsvermoedende jongemannen naar binnen. En wie eenmaal binnen was, kwam er misschien nooit meer uit.
Soms verlieten ze 's nachts hun schuilplaats om bij de boeren op bezoek te gaan. Zelfs de beschermende tekens op de gevel hielden hen niet altijd tegen. En waarvoor kwamen ze? Om het bier te stelen! Alsof de boeren zelf nog niet genoeg moeite hadden om hun voorraad op peil te houden.
Of die verhalen allemaal waar zijn? Ach, de scheper zal er vast het zijne van hebben gedacht. Maar als je vroeger in de schemering over de heide liep en er plotseling een witte nevel boven de grond verscheen, dan wist je het maar nooit.
Dus mocht je hier ooit een wit wief tegenkomen, wees dan voorzichtig. En vooral: ga niet zomaar mee als ze je uitnodigt voor een drankje.
Overdag trok hij met zijn schapen het veld op. Zo noemden de Twentenaren de uitgestrekte gemeenschappelijke heidevelden. Rond 1800 bestond een groot deel van Twente uit heide en andere woeste gronden. De schapen hielden met hun gegraas de heide open en voorkwamen dat struiken en bomen overal de overhand kregen.
Zo'n scheper bracht heel wat uren door op de stille heide. En wie zoveel tijd alleen doorbrengt, heeft alle gelegenheid om na te denken. Of om verhalen te verzinnen. Want de heide was vroeger niet alleen het domein van de schapen. Er zouden ook heel andere wezens rondwaren. Grieze veulens, spookhazen, de hellehond... en natuurlijk de witte wieven.
Die witte wieven waren niet altijd de griezelige verschijningen die we tegenwoordig uit de volksverhalen kennen. Het woord wief betekende vroeger gewoon vrouw. En wit werd ook wel in verband gebracht met wijsheid en kennis. Volgens een oude uitleg waren witte wieven dus wijze vrouwen, die veel wisten van geneeskrachtige kruiden en hielpen bij geboorten. Werd er een koe ziek, dan wist zo'n vrouw misschien nog raad.
Maar in de loop der eeuwen veranderde hun reputatie. De wijze vrouw werd een geheimzinnig wezen. En uiteindelijk zelfs een gevaarlijke verschijning die je maar beter niet kon tegenkomen.
Volgens de verhalen woonden de witte wieven onder de grond, in oude grafheuvels. Daar hielden ze grote drinkgelagen en lokten ze nietsvermoedende jongemannen naar binnen. En wie eenmaal binnen was, kwam er misschien nooit meer uit.
Soms verlieten ze 's nachts hun schuilplaats om bij de boeren op bezoek te gaan. Zelfs de beschermende tekens op de gevel hielden hen niet altijd tegen. En waarvoor kwamen ze? Om het bier te stelen! Alsof de boeren zelf nog niet genoeg moeite hadden om hun voorraad op peil te houden.
Of die verhalen allemaal waar zijn? Ach, de scheper zal er vast het zijne van hebben gedacht. Maar als je vroeger in de schemering over de heide liep en er plotseling een witte nevel boven de grond verscheen, dan wist je het maar nooit.
Dus mocht je hier ooit een wit wief tegenkomen, wees dan voorzichtig. En vooral: ga niet zomaar mee als ze je uitnodigt voor een drankje.
Witte wieven
Luister en lees
Luister en lees
Witte wieven
Stel je voor. Het is een donkere nacht. De maan schijnt over de heide en tussen de grafheuvels trekken witte nevelslierten over de grond. Maar kijk eens goed. Zijn dat wel nevels? Of bewegen daar vrouwen in lange, witte gewaden?Volgens oude Twentse volksverhalen waren dit de witte wieven. Geheimzinnige vrouwen die zich schuilhielden in grafheuvels en 's nachts over de heide zwierven. Soms verschenen ze als witte mist, soms als prachtige vrouwen met lange haren. Maar pas op, want hun schoonheid kon bedrieglijk zijn.
Er werd verteld dat de witte wieven onder de grond woonden, waar ze grote feesten hielden. Vooral jonge mannen moesten oppassen. Wie zich door zo'n wit wief liet verleiden om mee te gaan, liep het risico nooit meer terug te keren. En dat terwijl hij misschien alleen maar een gezellig avondje uit had verwacht.
Ook de boeren waren niet altijd veilig. Soms kwamen de witte wieven 's nachts naar de boerderij om bier te stelen. Daarom werden op de gevels beschermende tekens aangebracht, die het kwaad buiten moesten houden. Maar of die altijd hielpen?
Misschien waren de witte wieven oorspronkelijk wel heel andere vrouwen. Er bestaat een oude uitleg dat het wijze vrouwen waren, die veel wisten van kruiden, genezing en geboorten. Vrouwen die door hun kennis werden gerespecteerd, maar later ook werden gevreesd.
En die witte nevels boven de heide? Die kunnen natuurlijk heel goed ontstaan wanneer de vochtige lucht 's nachts afkoelt.
Maar mocht je ooit bij volle maan een mooie vrouw in een wit gewaad tegenkomen, ergens tussen de grafheuvels... dan zou ik toch maar vriendelijk groeten en stevig doorlopen. En vooral niet meegaan als ze je een biertje aanbiedt.
Schaapskooi – Vlas
Luister en lees
Luister en lees
Schaapskooi – Vlas
Een dienstmeisje op het land had recht op een stukje land waarop zij vlaszaad kon uitzaaien. Dit voorrecht werd bedongen bij het aangaan van het dienstverband en vormde een deel van het loon.
De meid had vaak recht op een spint, 12 bij 12 stappen, vlas dat bij de mest gehouden werd. Vlas eist goede bemesting Dit vlaszaad of lijnzaad, lienzaod werd uitgezaaid op het lienstuk, de vlasakker. Er zijn twee soorten vlas : wit bloeiend en blauw bloeiend. Het witte, dat korter is en meer vertakking van de stengel heeft wordt gezaaid voor de zaadopbrengst. Het blauwe wordt gezaaid voor de vezel waarvan men textiel kan maken. De dienstmeid kon de opbrengst verwerken tot linnen voor de uitzet.
In Twente zijn er veel boerenerven waar een rotboer woonde. Dit waren geen vervelende kerels maar boeren op wiens land de rot of reut kuilen waren waarin het vlas gerot werd. Met het oog op de visstand was het rotten van vlas in rivieren en beken in geheel
Noord - West Europa verboden. Rotten was een noodzakelijk bewerking van vlas en zorgde ervoor dat de vezels te oogsten waren.
Schaapskooi - Weefgetouw
Luister en lees
Luister en lees
Schaapskooi - Weefgetouw
Weven was het winterwerk van de boer. De vrouw spinde de garen. De boer deed dit op een weefgetouw. Door de lengtedraden, de schering, gooit of schiet hij over dwars de spoel, de inslag. Dit proces wordt oneindig vaak herhaald, dat is schering en inslag. Dat spreekwoord ken je zeker wel.
De breedtedraden of ketting, versterkte men met stijfsel want deze slijten het sterkst. Vaak werd hiervoor een speciale soort emmer gebruikt. Weven was winterwerk en als de stijfselpap bevroren was, kon de wever niet verder en werd hij bang dat hij zijn werk niet af zou krijgen. ‘Et vrös em op ’n emmer’ het vriest hem op de emmer is in Twente een uitdrukking voor iemand die angstig wordt.
De lengtedraden - zeven tot achthonderd stuks - worden gewikkeld om een zogenaamde Boom. Dat was een hele klus. Een boom op zetten deed men met een noaber / buurman en dat was een precies geduldig en langdurig werk waarbij natuurlijk veel gepraat werd. Als er een nieuwe boom werd ingericht op het weefgetouw, dan werd er iets op touw gezet.
Voordat de vlas gesponnen kan worden moet de vezel van het hout gescheiden worden, daarvoor gebruikt men onder andere de hekel. Dat is een plank met pinnen of spijkers in oplopende dichtheid waarmee men de houtvezel uit de vlasvezels kamde. Vaak zat men aan beide zijden en sloeg men om en om een stukje vlas over de kam. “Iemand over de hekel halen” was dus het proberen ergens het fijne van te weten te komen.
