Hofkamer
Dit is de Hofkamer, afkomstig van de Markt in Ootmarsum. Hier hoor je het verhaal van de gevreesde drost Van Heiden-Hompesch, bijgenaamd de Colossus, en de mysterieuze ondergang van zijn kasteel.
Dit gebouw stond vroeger aan de Markt in Ootmarsum, vlak bij het Kerkplein. Het heeft heel wat bewoners gekend, maar voor ons verhaal gaan we nog wat verder terug in de tijd. Naar het Ootmarsum van de machtige heren, toen niet iedereen evenveel te vertellen had.
Vrijheid, gelijkheid en broederschap. Mooie woorden, waar de burgers aan het einde van de achttiende eeuw graag over spraken. Maar wie dacht dat daarmee iedereen evenveel te vertellen had, kwam bedrogen uit.
Want in Ootmarsum woonde een man die zich van al die mooie woorden weinig aantrok. Zijn naam alleen al was indrukwekkend: baron Sigismund Vincent Gustaaf Lodewijk van Heiden-Hompesch tot Ootmarsum. Rijksgraaf, drost van Twente en Salland, en voogd van de stadhouder, de prins van Oranje.
Zijn tegenstanders noemden hem de Colossus. En dat was niet zonder reden. Kolossaal van gestalte, maar ook kolossaal in zijn machtsvertoon.
Het prachtige Huis Ootmarsum was slechts één van zijn vele bezittingen. Rondom het kasteel had hij een waar lusthof laten aanleggen. Met een wildbaan, visvijvers en een schitterende koepeltuin, compleet met een fontein waarop de mythologische figuur Arion was afgebeeld.
Hier woonde iemand die wist wat macht betekende. En die er ook graag gebruik van maakte.
Geliefd was hij bepaald niet. Samen met zijn neef, die drost van Vollenhove was, had hij een enorme invloed op het bestuur van Overijssel. Een burgemeester van Zwolle schreef destijds dat dit gebeurde tot groot ongenoegen van hare burgers.
De drost zou zijn macht openlijk hebben misbruikt. De bevolking was zo bang voor hem dat er zelfs na zijn dood nog de meest wonderlijke verhalen over hem werden verteld.
Zo zou Sigismund op een mooie zomerdag een beroerte hebben gekregen, terwijl hij bij zijn vijvers stond te vissen. Hij overleed, en diezelfde avond werd zijn lichaam in een loden kist naar de kerk gebracht.
En toen gebeurde er volgens de overlevering iets merkwaardigs.
De volgende ochtend zouden alle bomen langs de route hun bladeren hebben verloren. Midden in de zomer. Alsof zelfs de natuur opgelucht ademhaalde.
Maar er ging nog een veel duisterder verhaal rond.
Omstreeks 1780 zou de drost, gedreven door godsdienstige ijver, opdracht hebben gegeven een katholieke priester te vermoorden. Katholieken mochten hun geloof in die tijd slechts onder beperkingen uitoefenen. Maar deze priester had het gewaagd om in het openbaar te preken.
Volgens de overlevering sprak de priester vlak voor zijn dood een vloek uit over het kasteel en zijn bewoners:
Van dit trotse huis zal geen steen op de andere blijven.
Of het werkelijk zo is gebeurd, weten we niet. Maar het vervolg van het verhaal is opmerkelijk.
In 1820, ongeveer veertig jaar later, werd Huis Ootmarsum afgebroken. Steen voor steen.
Van het eens zo machtige kasteel bleef uiteindelijk vrijwel niets over.
En van die gevreesde drost? Die leeft vooral nog voort in de verhalen.
Misschien is dat wel de grootste ironie. Een man die tijdens zijn leven zoveel macht bezat, kon uiteindelijk niet voorkomen dat zijn eigen wereld verdween.
Vrijheid, gelijkheid en broederschap. Mooie woorden, waar de burgers aan het einde van de achttiende eeuw graag over spraken. Maar wie dacht dat daarmee iedereen evenveel te vertellen had, kwam bedrogen uit.
Want in Ootmarsum woonde een man die zich van al die mooie woorden weinig aantrok. Zijn naam alleen al was indrukwekkend: baron Sigismund Vincent Gustaaf Lodewijk van Heiden-Hompesch tot Ootmarsum. Rijksgraaf, drost van Twente en Salland, en voogd van de stadhouder, de prins van Oranje.
Zijn tegenstanders noemden hem de Colossus. En dat was niet zonder reden. Kolossaal van gestalte, maar ook kolossaal in zijn machtsvertoon.
Het prachtige Huis Ootmarsum was slechts één van zijn vele bezittingen. Rondom het kasteel had hij een waar lusthof laten aanleggen. Met een wildbaan, visvijvers en een schitterende koepeltuin, compleet met een fontein waarop de mythologische figuur Arion was afgebeeld.
Hier woonde iemand die wist wat macht betekende. En die er ook graag gebruik van maakte.
Geliefd was hij bepaald niet. Samen met zijn neef, die drost van Vollenhove was, had hij een enorme invloed op het bestuur van Overijssel. Een burgemeester van Zwolle schreef destijds dat dit gebeurde tot groot ongenoegen van hare burgers.
De drost zou zijn macht openlijk hebben misbruikt. De bevolking was zo bang voor hem dat er zelfs na zijn dood nog de meest wonderlijke verhalen over hem werden verteld.
Zo zou Sigismund op een mooie zomerdag een beroerte hebben gekregen, terwijl hij bij zijn vijvers stond te vissen. Hij overleed, en diezelfde avond werd zijn lichaam in een loden kist naar de kerk gebracht.
En toen gebeurde er volgens de overlevering iets merkwaardigs.
De volgende ochtend zouden alle bomen langs de route hun bladeren hebben verloren. Midden in de zomer. Alsof zelfs de natuur opgelucht ademhaalde.
Maar er ging nog een veel duisterder verhaal rond.
Omstreeks 1780 zou de drost, gedreven door godsdienstige ijver, opdracht hebben gegeven een katholieke priester te vermoorden. Katholieken mochten hun geloof in die tijd slechts onder beperkingen uitoefenen. Maar deze priester had het gewaagd om in het openbaar te preken.
Volgens de overlevering sprak de priester vlak voor zijn dood een vloek uit over het kasteel en zijn bewoners:
Van dit trotse huis zal geen steen op de andere blijven.
Of het werkelijk zo is gebeurd, weten we niet. Maar het vervolg van het verhaal is opmerkelijk.
In 1820, ongeveer veertig jaar later, werd Huis Ootmarsum afgebroken. Steen voor steen.
Van het eens zo machtige kasteel bleef uiteindelijk vrijwel niets over.
En van die gevreesde drost? Die leeft vooral nog voort in de verhalen.
Misschien is dat wel de grootste ironie. Een man die tijdens zijn leven zoveel macht bezat, kon uiteindelijk niet voorkomen dat zijn eigen wereld verdween.
Olde Daalhuis
Luister en lees
Luister en lees
Olde Daalhuis
Kijk eens naar deze oude foto uit omstreeks 1950. Dit gebouw stond destijds aan de Markt in Ootmarsum, vlak bij het Kerkplein. Een karakteristiek pand, met een opvallende hoge puntgevel. Het was een vertrouwd onderdeel van het oude stadsbeeld.In de loop der jaren heeft het heel wat bewoners gekend. Van een zadelmaker tot een notarisklerk. Het gebouw werd in 1901 zelfs nog eens herbouwd. Maar begin jaren zestig moest het plaatsmaken voor nieuwbouw. In 1963 werden de panden hier gesloopt om ruimte te maken voor het huidige restaurant De Guldene Crone.
Gelukkig verdween niet alles. Een deel van het oorspronkelijke gebouw kreeg een nieuwe plek in het Openluchtmuseum. Daar werd het in aangepaste vorm herbouwd. De hoge puntgevel bleef herkenbaar, maar het gebouw werd een stuk kleiner. Anders zou het hier wel erg nadrukkelijk boven de andere gebouwen uitsteken.
Vergelijk de oude foto maar eens met de Hofkamer zoals die er tegenwoordig uitziet. De ramen en deuren zitten niet allemaal meer op dezelfde plaats, maar de karakteristieke vorm is nog duidelijk te herkennen.
Zo heeft een stukje van het oude Ootmarsum toch een tweede leven gekregen. Niet meer aan de Markt, maar hier in het museum. En gelukkig hoefde het daarvoor niet helemaal opnieuw uitgevonden te worden.
Hofkamer - Stad Ootmarsum
Luister en lees
Luister en lees
Hofkamer - Stad Ootmarsum
De vroegste beschrijving van Ootmarsum stamt waarschijnlijk uit een beschrijving van het leven van bisschop Raboud. Dit heiligenleven dat door een Utrechtse kanunnik in de tweede helft van de 10e eeuw is geschreven, verhaalt over de dood van de heilige Radboud tijdens een reis in de oostelijke delen van zijn bisdom. Radboud wordt ziek en laat zich naar Ootmarsum vervoeren waar hij graag kwam. Radboud sterft in Ootmarsum in 917. De tekst meldt dat Ootmarsum bijzonder mooi gelegen is.
Gelegen aan een kruispunt van een belangrijke Noord-Zuid verbinding en de handelsroute van Noord-Duitsland naar Vlaanderen, ontwikkelt Ootmarsum zich als vestingstadje. In 1325 worden de stadsrechten van Ootmarsum bevestigd.
Vele stadsboerderijen hebben een gevelteken vaak gekruiste en gestileerde paardenkoppen. Van de sterk gestileerde vorm, zoals te zien op het Los Hoes, zijn Saksische voorbeelden bekend die dateren uit de eerste eeuw voor christus. Voor de Saksen was het paard , en met name een schimmel, een heilig dier. Deze paarden moesten dan ook het onheil buiten de boerderij houden. Een ander wijd verbreide oervorm van het gevelteken is de donderbezem een uitwerking van de bliksemschichten die Thor of Donar op de aarde werpt. Het teken beschermt tegen tovenarij en natuurlijk het onweer. Tegen onweer werd ook vaak huislook op het rieten dak geplant.
Sinds het midden van de 18e eeuw komen katholieke en protestantse geveltekens in zwang. De katholieke tekens bevatten veel kerkelijke symbolen zoals, het kruis, de kelk en de hostie. Het protestantse teken is meer een puur decoratief teken. Soms komt de lelie als symbool van de hervormden komt vaak voor en ook het vaas motief is vrij algemeen.
Hofkamer - Saksenoorlogen
Luister en lees
Luister en lees
Hofkamer - Saksenoorlogen
Ootmarsum is een van de oudste stadjes van Twente. Rond 800 na chr. Stond hier één van de eerste houtenkerken in Twente. Vanuit het kerkelijke steunpunt in Utrecht trokken Angelsaksische priesters het heidense Saksenland in om het geloof te verkondigen. Met wisselend succes. Karel de Grote veranderde dit.
Vanaf het jaar 772 begint deze katholieke Frankische koning met veldtochten om het Saksische gebied toe te voegen aan zijn rijk. Zijn eerste oorlogshandeling is het laten kappen van de ‘Irmensul’, een belangrijk Saksisch heiligdom met een grote symbolische betekenis. De Irmensul, was een grote opgerichte boomstam die, volgens de Saksen de wereld de gehele wereld ondersteunde. De Saksen reageerden met openlijke opstand en het platbranden van de eerste houten kerken. Ook kozen ze een hertog, een legeraanvoerder die in vredestijd terug moest treden. De eerste bij naam bekende hertog is Widukind of Wittekind zijn strategie van constante opstand tegen Karel de Grote zorgt ervoor dat hij tientallen jaren het centrale gezag is in het Saksische gebied. Nadat Karel in 777 de Saksen had verslagen roept Karel alle Saksische edelen naar de rijksdag en neemt hun, met behoud van hun rechten op in het Frankische rijk. Wittekind gaat echter niet overstag en vecht nog 7 jaar door. In 785 ziet hij in dat het een verloren strijd is en laat hij zich dopen. Karel de Grote treedt daarbij op als zijn peetoom en de paus geeft ter ere van de doop een groot feestmaal. Wittekind wordt de belangrijkste leenheer van Karel de Grote in het Saksische gebied en mag de titel van Hertog blijven voeren. Met de doop van Wittekind kan de kerstening van de Saksen met hernieuwde kracht worden voortgezet. Utrecht en Münster krijgen een bisschopszetel en er worden strenge wetten uitgevaardigd die de overgang naar het christendom afdwingen. Doden mogen enkel nog bij een kerk begraven worden. Op het verbranden of begraven van een dode volgens de gebruiken van de heiden staat de doodstraf. Dezelfde straf stond op het ongedoopt laten van kinderen.
Ootmarsum is een belangrijk steunpunt in de kerstening van de Saksen en groeit uit tot een van de grootste parochies van Twente.
Over Wittekind gaan vele legendes zo zou hij voor zijn doop altijd op een zwart strijdros gereden hebben. Na zijn doop werd hij enkel nog op een wit paard gezien. Dit witte ros is onder andere opgenomen in het wapen van Twente.
